Эпистемология


Эпистемология
Эпистемология (гр. еpisteme - білім+logos - ілім: білім туралы ілім) - таным проблемаларын, атап айтқанда білімді тап осындай (знание как таковое) , оның құрылысын, құрылымын, қызмет етуі мен дамуын зерттейтін философияның тарауы. Әлбетте таным теориясымен теңдестіріледі. Бірақ классикалық емес философияда оларды бір-бірінен айыру тенденциясы бар. Егер гносеология (таным теориясы) өз елестерін (ойларын) «субъект - объект» оппозициясы төңірегінде өрбітсе, эпистемология үшін «объект -білім» негізгі оппозиция болады. Эпистемологтар танымды жүзеге асыратын «гносеологиялық субъектке» емес, тәрізі білімнің өзінің объективтік құрылымдарына сүйенеді.
Негізгі эпистемологиялық проблемалар:
- білімнің құрылысы қандай? ;
- білімдердің қандай типтері болады? ;
- білімдердің өзгеруі мен дамуының жалпы заңдары қандай? және т.б. Бұл жерде (ретте) объект білімнің өзінің құрылымындағы элемент ретінде (идеалды объект) немесе білімді жатқызатын материалдық шындық (реалдылық) ретінде қарастырыла алынады.
Эпистемологиялық дәстүрлердің, көзқарастардың екі түрін атауға болады: трансценденталдық (Конт, Мах, Рейхенбах, Карнап, Витгенштейн және т.б.) пен эволюционистік (Бун, Лоренц, Кемпбелл, Решер және т.б). Біріншісі білімдер эмпириялық пен априорлықтың конструктивті өзара әрекетінен пайда болады дегенге сүйенеді, сол сияқты априорлық формалардың (алдымен категориялардың) ғылым, білімдер, адамзат емес, тек индивид деңгейінде болатындығын мойындайды. Екіншісі ойлаудың формалары «когнитивтік құрылымдардың ұжымдық мұрагерлік модификацияларына» сай келеді, пайда болады және дамиды, өзінің эволюциясының заңдарына бағынатын және интерсубъективтік сипаты бар ұғымдық иерархияларды құрайды деп есептейді.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Синонимы:

Смотреть что такое "Эпистемология" в других словарях:

  • эпистемология — эпистемология …   Орфографический словарь-справочник

  • Эпистемология —  Эпистемология  ♦ Épistémologie    Раздел философии, рассматривающий не знание вообще (чем занимается теория познания, или гносеология), а одну или несколько отдельных наук. Теория познания, если можно так выразиться, расположена «выше» знания;… …   Философский словарь Спонвиля

  • ЭПИСТЕМОЛОГИЯ —         (от греч. знание и слово, учение), термин, употребляемый для обозначения теории познания. Философский энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия. Гл. редакция: Л. Ф. Ильичёв, П. Н. Федосеев, С. М. Ковалёв, В. Г. Панов. 1983 …   Философская энциклопедия

  • ЭПИСТЕМОЛОГИЯ — [гр. epistemologia наука о знаниях] филос. ГНОСЕОЛОГИЯ, теория познания, занимающаяся возможностями, границами и объемом человеческого познания, а также его истинностью. Словарь иностранных слов. Комлев Н.Г., 2006. эпистемология (гр.… …   Словарь иностранных слов русского языка

  • эпистемология —         ЭПИСТЕМОЛОГИЯ (ТЕОРИЯ ПОЗНАНИЯ, ГНОСЕОЛОГИЯ) раздел философии, в котором анализируется природа и возможности знания, его границы и условия достоверности.         Ни одна философская система, поскольку она претендует на нахождение… …   Энциклопедия эпистемологии и философии науки

  • ЭПИСТЕМОЛОГИЯ — (от греческого episteme знание и...логия), то же, что теория познания …   Современная энциклопедия

  • ЭПИСТЕМОЛОГИЯ — (от греч. episteme знание и ...логия) то же, что теория познания …   Большой Энциклопедический словарь

  • ЭПИСТЕМОЛОГИЯ — (греч. episteme знание, logos учение) философско методологическая дисциплина, в которой исследуется знание как таковое, его строение, структура, функционирование и развитие. Традиционно отождествляется с теорией познания. Однако в неклассической… …   Новейший философский словарь

  • эпистемология — сущ., кол во синонимов: 3 • гносеология (3) • иллюзия (28) • философия (40) …   Словарь синонимов

  • ЭПИСТЕМОЛОГИЯ — см. ТЕОРИЯ ПОЗНАНИЯ. Antinazi. Энциклопедия социологии, 2009 …   Энциклопедия социологии

Книги

Другие книги по запросу «Эпистемология» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.